Krzysztof Wodiczko na rzecz domeny publicznej / Wystawa w Muzeum Sztuki w Łodzi
Projektowanie demokracji. Rozbrajanie pamięci
Wystawa „Krzysztof Wodiczko. Na rzecz domeny publicznej” w Muzeum Sztuki w Łodzi
Otwarcie wystawy: 26 czerwca.
Krzysztof Wodiczko zaliczany jest do pionierów sztuki krytycznej, jednak często
podkreśla, że „sama krytyka nie wystarcza, że sztuka powinna też coś proponować”.
Wystawa „Na rzecz domeny publicznej” w Muzeum Sztuki w Łodzi pokaże w
retrospektywnym ujęciu jego artystyczną aktywność, w tym akcje w przestrzeni
publicznej, pojazdy i urządzenia, inne działania na rzecz demokracji i
marginalizowanych grup oraz projekty sprzeciwiające się wojnie.
Ekspozycja przybliży zasadnicze wątki działań artystycznych Wodiczki od 1969 roku
do dziś. Wodiczko, z wykształcenia projektant, pracował w Centralnym Biurze
Wzornictwa, Zakładach Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego "Unitra" oraz
Polskich Zakładach Optycznych w Warszawie. Swoje umiejętności i doświadczenia
wykorzystywał w zaangażowanej społecznie sztuce. Na wystawie zostanie
pokazanych wiele z zaprojektowanych przez niego urządzeń, w tym znajdujący się w
kolekcji Muzeum Sztuki „Pojazd” z 1972 roku. To platforma na czterech kołach
napędzana przez spacerującego po niej człowieka, który jednak nie może nią w
żaden sposób sterować – urządzenie pozwala na jazdę tylko w jednym kierunku.
„W sposób ironiczny i autoironiczny (jako „użytkownik” tego pojazdu) chciałem się
odnieść do miejsca intelektualistów w systemie, w którym wszystko było z góry
zaplanowane i miało zmierzać w kierunku postępu, więc ten Pojazd poruszał się tylko
do przodu, zawsze tylko w jednym kierunku – tego absurdalnego postępu” –
wspomina Krzysztof Wodiczko w rozmowie z kuratorką wystawy Bożeną Czubak.
Wodiczko wyemigrował w 1977 roku do Kanady i dalej działał na rzecz przestrzeni
wspólnej, dostępnej dla różnych grup użytkowników, realizując w miastach wielu
krajów i kontynentów działania artystyczne, w tym ponad 90 projekcji na ważnych
pomnikach i ikonicznych budynkach. Odrzucał tworzone przez architekturę oficjalne
narracje, upominając się o to, co zostało zmarginalizowane w pamięci zbiorowej.
Los emigrantów zainspirował urodzonego w 1944 roku w Warszawie Wodiczkę do
silnego zaangażowania na rzecz dyskusji o wojnie w naszej kulturze. Jednym z
najbardziej radykalnych przykładów jest koncepcja i projekt francuskiej siedziby
Światowego Instytutu Obalenia Wojen, mającego na celu przezwyciężenie „kultury
wojny” na świecie. „Podobnie jak zniesienie niewolnictwa (które wymagało 300 lat
niełatwej pracy) – obalenie wojen to projekt skomplikowany ze względów
politycznych i prawnych, a także kulturowych i artystycznych” – pisze artysta w
książce na ten temat. W „Obaleniu wojen” znajdziemy m. in. projekt „obudowania
Instytutem” napoleońskiego łuku triumfalnego w Paryżu, pomnika będącego w
swojej artystycznej formie przykładem celebracji wojny i fantazji na jej temat.
To tylko jeden z wielu antywojennych projektów Wodiczki. W Muzeum Sztuki w Łodzi
przetestowany i zaprezentowany zostanie po raz pierwszy „Hełm weterana”,
urządzenie dla cierpiących na objawy stresu bojowego. Hełm będzie swoim
designem nawiązywał do bojowego oryginału. Wyposażony w minikamery i
minimonitory, zapewniać będzie użytkownikom podgląd tego, co dzieje się za ich
plecami czy ponad głowami, żeby zmniejszyć napięcie nerwowe związane z
nawykiem nieustannego „skanowania” otoczenia w poszukiwaniu zagrożeń. Będzie
to kolejny projekt Wodiczki skierowany na problemy weteranów wojennych.
Wystawa „Na rzecz domeny publicznej” wydobywa krytyczny i utopijny wymiar sztuki
Krzysztofa Wodiczki. Ale pozwala też zobaczyć, jak polityczna aktywizacja i
zaangażowanie w problematykę społeczną łączy się w tej sztuce z technologiczną
precyzją i estetyczną wirtuozerią” – konkluduje kuratorka wystawy Bożena Czubak.
Kuratorka wystawy: Bożena Czubak
/mat. prasowe MS w Łodzi /