Dziewięć sklepień Henocha
Wyjątkowy patriarcha
Z Biblii dowiadujemy się o Henochu, synu Jereda, że „chodził z Bogiem,
a potem nie było go, gdyż zabrał go Bóg” (Ks. Rodzaju 5, 24) oraz że „przez
wiarę zabrany został Henoch, aby nie oglądał śmierci i nie znaleziono
go, gdyż zabrał go Bóg. Zanim jednak został zabrany, otrzymał świadectwo,
że się podobał Bogu” (List do Hebrajczyków 11, 5). Wzmianki te,
świadczące o wyjątkowości Henocha i jego szczególnej relacji ze Stwórcą,
stały się źródłem tradycji ukazującej go jako patriarchę posiadającego
wyjątkową wiedzę i umiejętności, które rozwijały się przez wiele stuleci,
zarówno w środowisku żydowskim, jak i chrześcijańskim.
Żyjący w XIII wieku syryjski duchowny i filozof Grzegorz Bar Hebraeus,
będący być może potomkiem żydowskich konwertytów, pisał w Chronografii,
że Henoch objawił przed ludźmi sztukę pisania i znajomość ksiąg.
Ponoć starożytni Grecy utożsamiali go z Hermesem Trismegistosem,
czyli Hermesem Trzykroć Wielkim. Odkrył wiedzę o gwiazdozbiorach
i ruchach planet, ustanowił wspaniałe prawa i nauczył ludzi sztuki budowania
miast, których za jego czasów założono 180. Nakazał ludziom,
by czcili Boga, pościli, modlili się, dawali jałmużnę i składali ofiary ze
zwierząt, wina, kadzidła oraz wszelkiego rodzaju pierwocin. Zabronił
używania pokarmów powodujących nieczystość i napojów wywołujących
pijaństwo. Ustanowił święta z okazji wejścia Słońca w kolejny znak
zodiaku, nowiu Księżyca oraz wschodu każdej planety i jej wejścia do
niebiańskiego „domu”. Ponoć wszystkie te zasady podsunął mu Agatodajmon,
czyli Set, a jego uczniem był Asklepios (Eskulap).
W XIII-wiecznej kabalistycznej Sefer Zohar znajdujemy liczne wzmianki
o Henochu i napisanej przez niego księdze, zawierającej między innymi
objaśnienia do Tory, informacje o właściwych formach oddawaniaczci Bogu oraz opisy jego mistycznych podróży. Dowiadujemy się, że według tej księgi
Stwórca przeniósł Henocha do najwyższych niebios i pokazał mu wszystkie swoje skarby,
zarówno niebiańskie, jak i ziemskie. Obdarzył patriarchę cudownymi precjozami, wśród
których było czterdzieści pięć magicznych kluczy z wyrzeźbionych liter, używanych przez
najwyższej rangi aniołów. Objawił Henochowi nadprzyrodzone tajemnice i nadnaturalną
mądrość, którą ten spisał3.
W średniowiecznym midraszu Sefer ha-Jaszar, zwanym także Toldot Adam, powstałym
w X–XVI wieku, jest mowa o wielu latach, które Henoch spędził na modlitwie i służbie
Bogu w swej ukrytej komnacie. Objawił mu się anioł Pański i nakazał, by opuścił kryjówkę,
poszedł do ludzi i nauczył ich czynienia dobra oraz podążania drogami wyznaczonymi
przez Stwórcę. Henoch zebrał ludzi i nauczał ich mądrości Bożej, a oni kłaniali się przed
nim do ziemi i służyli Wszechmogącemu. Wszyscy królowie, książęta i sędziowie przyszli
do Henocha, pokłonili się przed nim i bardzo go prosili, aby został ich władcą. Patriarcha
zgodził się, nauczał ich mądrości, służby Bogu i kroczenia jego drogami. Ustanowił
między nimi pokój, który panował na całej ziemi aż do końca jego dni.